مقاله علمی-پژوهشی وزارت علوم

واکاوی نقش هندسه معقول و محسوس در معماری گنبد سلطانیه

چکیده

هندسه، در معماری ایرانی (چه پیش از اسلام و چه پس از اسلام) جایگاه ویژه ­ای داشته است. اساساً هدف از به ­کارگیری هندسه در معماری، توسعه و گسترش اشکال و نمودهای برگرفته از طبیعت برای ارتقای ماده و بیان مطلوب اصول و عقایدی بوده که در هر دوره در ذات خود مقدس شمرده می­ شد که در دوره معماری ایرانی-اسلامی غایت اصلی رسیدن به کمال (یگانه مطلق هستی) می باشد. هندسه می ­تواند به عنوان ابزاری جهت ارتقاء کیفیت بنا و درک معنا و مفهوم معماری تأثیرگذار باشد. روش پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی می­ باشد. مجموعه­ ای از شاخصه­ ها براساس مطالعات اسنادی و کتابخانه ­ای و همچنین تجزیه و تحلیل ­ها برای هندسه، در دو بخش معقول، مشتمل بر رمز و نماد و هندسه محسوس، مشتمل بر وجوه کمی و کیفی جهت واکاوی نقش ­پردازی آن در معماری گنبد سلطانیه در نظر گرفته شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می ­دهد که هندسه معقول در ساختار گنبدخانه با بهره­ گیری از رموز (اعداد) و نمادها (اشکال) بیشترین بیانگری را در بخش کالبدی-فضایی ایجاد می­ کند. همچنین وجود قوانین و ویژگی­ های (وجوه کیفی و کمی (اندازه ­ها) هندسه محسوس اعم از تقارن، تعادل، هماهنگی و... باعث شده است مواد و مصالح استفاده شده در جنبه ­های محسوس و مادی ارتقا یافته و شأنیت حمل معانی، در کالبد آن افزایش یابد.

لینک: http://www.sysislamicartjournal.ir/article_142922.html